still-life-851328_1280

De onzichtbare docent

In recente onderzoeken wordt de rol van de docent als grote succesfactor genoemd. Ik wil een heel bepalende factor noemen die in mijn ervaring erg grote invloed heeft op de prestaties van de student: de context en een docent die zich af en toe onzichtbaar kan maken.

Als een gastdocent praat over zijn ervaringen uit de echte praktijk, wordt elk woord door de studenten geabsorbeerd (lijkt het wel) en blijkt spanningsboog een flexibel begrip. Het is iets magisch. Ik heb een docent meegemaakt die uit de praktijk kwam. Het eerste jaar kon hij deels varen op zijn status als “iemand die weet hoe het er in de praktijk aan toe gaat”. De jaren daarna vervloog dat aura en werd hij meer en meer een “gewone docent”. Een ander voorbeeld maakte ik mee met een student niveau 2. Hij was niet vooruit te branden. Hij had een enorme rugzak en in begeleidingsgesprekken zaten soms 5 volwassen met hem aan tafel, in een poging hem in beweging te krijgen. Het bleef zonder resultaat, hij kwam niet, of te laat en gebruikte elke pauze om te blowen. Maar op stage waren ze erg tevreden over deze verantwoordelijke student.

(meer…)

Lees meer

book

Leren over leren

Donderdag 5 november mocht ik aanwezig zijn bij het congres ‘Leren zichtbaar maken‘ met John Hattie in Amsterdam. Hattie, bekend van de grootschalige meta-analyses op gebied van onderwijsonderzoek begon de dag meteen met de moeilijkste vraag die je docenten kunt stellen; wat is leren?

Ik ben sinds dit schooljaar druk bezig met deze vraag en iedere keer kom ik andere antwoorden tegen. Dat is ook niet zo gek, want leren is niet iets wat je ‘even vastpakt’. Het is ongrijpbaar en misschien zelfs wel onzichtbaar. John Hattie wil dat mysterie ontrafelen en probeert het leren ‘zichtbaar’ te maken in zijn gelijknamige boeken. Ik moet zeggen, hij komt een heel eind. Door al die onderzoeken met elkaar te combineren en ‘effectgroottes’ te hanteren kun je uitspraken doen over wat wel leidt tot leren en wat niet, of minder. (meer…)

Lees meer

ed

Lang leve degene die ONDERWIJST

Samen met een collega ben ik dinsdag jl. naar een inspirerende thema avond in het Atrium in Sneek geweest. Het thema was: ‘Hoe verdient Nederland straks zijn brood’ en de avond was georganiseerd door de koepelorganisatie CVO Zuid-West Fryslân met o.a. 2 gastsprekers. Op zich verdiende de laatste spreker deze avond, dhr. Sjouke Talsma, directeur van Lankhorst Sneek, al een blog bij de ‘Wiispraters’, waar hij een vlammend verhaal hield over innovatie, passie voor het vakgebied en beroepen van de toekomst.

Alleen wil ik het daar nu niet over wil hebben. Ik wil het hebben over het slotwoord dat werd uitgesproken door ‘de baas’ van de koepelorganisatie. Ik noem de CVO collegevoorzitter bewust ‘baas’, omdat hij zichzelf bij de start van de avond als zodanig introduceerde.
In het slotwoord noemde ‘de baas’ dat het uiteraard van groot belang is dat ondernemers in de huidige tijd innovatieve, competente werknemers krijgen die kennis van zaken hebben en dat het onderwijs een sleutelrol vervult om dat te realiseren. Maar hij zei meer. Het onderwijs, zo zei hij, is er niet alleen om
a) te kwalificeren, waarin enkel kennis en vaardigheden tellen; het heeft ook
b) een socialiserende taak (de leerling voorbereiden als lid van de samenleving) en
c) een opdracht gericht op ‘persoonsontwikkeling’, waarin de school actief dient te acteren om de leerling te vormen als persoon. Ik meen me te herinneren dat dit in de wetenschap ‘subjectivering’ wordt genoemd.

(meer…)

Lees meer

Teenage boy in troubles

Mijn leerproces als leraar

Het blijft me bezig houden: wat is aangeboren en wat wordt bepaald door de omgeving? Als je een groot doorzettingsvermogen hebt, komt dat dan omdat je daarmee geboren bent? Neem een andere eigenschap: je bent moedig! Heb je die eigenschap dan bij leven ontwikkeld of was je het al bij geboorte? Wat erf je van je ouders? Psychologen en neurowetenschappers breken zich het hoofd over dit onderwerp. Het boeit me mateloos, maar snappen doe ik het nog steeds niet.

Ik ben man van de praktijk, man van het onderwijs. Toen ik een jonge leraar was, sprak ik nogal eens – waarschijnlijk iets te uitbundig – mijn vertrouwen uit in de mogelijkheden van de leerling. Steevast zeiden ouders of oudere collega’s dan tegen mij: wacht maar tot jij ouder bent. Dan kom je er wel achter hoe tegendraads ze kunnen zijn. Wat kon ik anders doen dan wachten? (meer…)

Lees meer

Boys and girls sitting or taking GCSE A Level Examinations.
BBEERJ England Education Secondary School Exams

De bankopstelling in de klas

Ik woonde onlangs een vergadering bij van docenten. Ze vergaderden in een klas met een zogeheten busopstelling van de banken. Een docent zat aan de raamkant en keek ongeïnteresseerd naar buiten. Twee andere docenten kozen de achterste bank aan de gangzijde; ook niet een keuze waaruit betrokkenheid sprak. Één docent koos positie in de middelste rij, tweede bank. Het bleek de docent te zijn die de grootste betrokkenheid toonde door op zeker moment heel boos het chaotische verloop van de bijeenkomst aan de orde te stellen. De twee voorzitters van de vergadering stonden voor de klas en voelden zich zichtbaar beschaamd. De discussie verliep warrig en een besluit is niet gevallen. Niemand was na afloop gelukkig met deze vergadering. Nou ja, misschien de docent die de vergadering voortijdig verliet, omdat ie wat anders te doen had.

(meer…)

Lees meer

director's chair in the spotlight

Ik als regisseur van mijn eigen ontwikkeling

Voor het excellentie programma voor MBO studenten mag ik samen met collega Albert verschillende thema’s uitwerken. Als eerste een thema dat we voorlopig de werktitel “Ik als regisseur van mijn eigen ontwikkeling” hebben gegeven. We kijken wat er nodig is om regisseur te zijn van je eigen ontwikkeling. Wat moet er dan aanwezig zijn?

Al snel komt het filmpje van Ira Glass ter sprake. Vooral omdat er een essentieel element in zit. Ira Glass wilde schrijver worden. Hij wist wat kwaliteit is. Hij had toen hij begon al “goede smaak” als het om literatuur gaat. Hij kent het werk van grote schrijvers en dus kon hij in het begin zien welk gat er zat tussen zijn werk en het werk van echt goede schrijvers. Hij kon zichzelf beoordelen. Dat lijkt ons essentieel om regisseur te zijn van je eigen ontwikkeling. Ira Glass lijkt zichzelf geleerd te hebben te schrijven. Hij had er in ieder geval zelf de regie over. (meer…)

Lees meer

Meetlat

Meten is weten?

Wat was ik blij toen ik hoorde dat de studie die ik wilde gaan volgen geen toetsen meer afnam. De blijdschap was er niet alleen omdat ik niet goed ben in toetsen, maar ook omdat ik er niet in geloof. Waarschijnlijk zit daar een verband in. Want als we een toets geven, wat meten we dan eigenlijk? Hoe goed een student iets kan onthouden? Daar ging de lesstof niet over toch? Tenzij je het vak ‘geheugen‘ geeft. (meer…)

Lees meer

3532143234_7bd47cddd6_o

Bronnen of Leermiddelen?

Au-then-tiek… Betrouwbaar, geloofwaardig; echt

We probeerden zoveel mogelijk authentiek materiaal te gebruiken bij lessen Nederlands als tweede taal. We adviseerden onze studenten om kranten te lezen, naar het journaal te kijken en om naar de radio te luisteren. Ik verzamelde teksten en maakte er vragen bij. Ik moest daardoor wel nadenken over mijn vak. Natuurlijk was authentiek materiaal belangrijk. Dat was het niveau waar mijn studenten naar toe moesten. Het was continue zoeken naar de verbinding met de ‘echte wereld’.

Ergens rond het jaar 2005, gedurende de eerste experimenten die we uitvoerden om ons onderwijs anders vorm te geven vond ik een stuk van de OECD uit 1996. Het drong niet onmiddellijk tot me door maar deze zinnen bleven de weken daarop rondspoken:

As access to information becomes easier and less expensive, the skills and competencies relating to the selection and efficient use of information become more crucial….
Capabilities for selecting relevant and disregarding irrelevant information, recognising patterns in information, interpreting and decoding information as well as learning new and forgetting old skills are in increasing demand. (zie hier de volledige tekst van de OECD / OESO)

Lees meer

photo-1439556838232-994e4c0d3b7c

Iedereen doet mee

Iedereen doet mee. Iedereen volgt de regels. Jullie krijgen zo meteen allemaal een sticker op je rug geplakt. Zodra de eerste sticker is geplakt mag er niet meer gesproken worden. Wanneer de laatste sticker is geplakt begint de tijd te lopen. Wanneer jullie klaar zijn stopt iemand uit de groep de tijd op de iPad. Als de tijd is gestopt mag er weer gesproken worden.  (meer…)

Lees meer

Spelling belangrijk?

Als vader en ‘extra’ vader van vier dochters en een zoon kom je op bepaalde momenten voor onverwachte verrassingen te staan. Dit was zo’n moment. Dochter 3 (voor intimi) komt naar haar moeder en mij toe. Ze heeft haar rapport bij zich en daaruit blijkt dat ze goed scoort, behalve in spelling.

Dat is jammer vinden haar moeder en ik. “Hoe komt dat”, vraag ik haar, “Begrijp je het niet of zie je het niet? Kunnen wij je ergens mee helpen?” (meer…)

Lees meer